Epilepsi
Epilepsi tekrarlayan nöbetlerle kendini gösteren bir hastalıktır. Nöbet; beyin hücrelerinin normalden farklı olarak, kuvvetli ve hızlı bir elektrik akımı oluşturması sonucu ortaya çıkar. Nöbet esnasında kişinin bilincinde ve/veya hareketlerinde geçici değişiklikler görülür. Nöbet bir belirtidir ve çeşitli nedenlere bağlı (ateş yükselmesi, kan şekeri düşüklüğü vb) olabilir. Tek nöbet geçirmek ile hemen epilepsi tanısı konulmaz. Epilepsi tanısı için kişinin birden fazla tekrarlayan nöbeti olmalı ya da tek nöbet geçirmişse bile yapılan EEG, beyin MR (EMAR) gibi tetkiklerinde epilepsi ile ilişkili durumlar saptanmış olmalıdır.
Epilepsi Neden Olur?
Epilepsi bir beyin hastalığıdır. Ruh ya da akıl hastalığı değildir. Epilepsi beyni etkileyen birçok farklı nedenle meydana gelebilir, ancak epilepsiye neden olan durumlar şu ana başlıklarda toplanabilir:
- Beyin yapısında doğuştan olan ya da sonradan ortaya çıkan bir bozukluğu bağlı epilepsi olabilir. Tümör, beyin hasarlanması, kaza ya da kanama sonucu beyinde olan zedelenmeler epilepsiye yol açabilir.
- Bilinemeyen nedenlere bağlı; genetik (ailesel) geçişli bozukluklara bağlı epilepsi görülebilir.
Son yıllarda genetik bilimindeki ilerlemeler ile ailesel olan epilepsi tipleri belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu konudaki çalışmalar arttıkça epilepsinin bilinmeyen nedenleri açıklanacaktır ancak halen büyük bir kısmının nedeni bilinmemektedir.
Altta yatan bir neden olduğu düşünülen durumlarda ise genellikle çocukta ek nörolojik sorunlar (yürümede, konuşmada gerilik, zekâ geriliği, hareket bozukluğu gibi) vardır. Beyin dokusunda bozukluğa yol açarak epilepsiye neden olan durumlardan bazıları şunlardır:
- Doğum öncesi beyin gelişimini etkileyen nedenlere bağlı beyin hasarı
- Doğum sırasındaki beyin hasarına bağlı beynin oksijensiz kalması
- Doğum sonrası beyini etkileyen durumlar (kan şekerinde düşüklük gibi)
- Beyni etkileyen menenjit gibi enfeksiyonlar,
- Ciddi kafa travması
- Beynin yapısal bozuklukları (beyin kıvrımlarında anormallik, beyin yapılarının farklı gelişimi)
- Beyin tümörü
- Beyinde bozukluğa yol açan genetik ve metabolik hastalıklar
Çocuk Nörolojisi uzmanına ne zaman başvurulmalıdır?
Çocuğunuzun motor gelişimi (baş tutma, oturma, yürüme) gecikmişse, konuşma geriliği varsa, havale/nöbet geçirdiyse, sık tekrarlayan şiddetli baş ağrıları yaşıyorsa veya davranışlarında ani değişiklikler fark edildiyse bir çocuk nöroloğuna başvurulmalıdır.
Muayene için herhangi bir ön hazırlık gerekir mi?
Hayır, ancak çocuğunuzun daha önce yapılmış kan tahlilleri, varsa MR veya EEG sonuçlarını yanınızda getirmeniz teşhis sürecini hızlandırır. Ayrıca çocuğunuzun evde sergilediği şüpheli hareketlerin (nöbet benzeri durumlar) videosunu çekmeniz hekimimiz için çok değerlidir.
EEG çekimi çocuğuma zarar verir mi? Canı yanar mı?
Kesinlikle hayır. EEG (Elektroensefalografi), beynin doğal elektriksel aktivitesini kaydeden zararsız bir yöntemdir. Çocuğunuza radyasyon veya elektrik verilmez; sadece kafa derisine küçük elektrotlar yerleştirilir. Ağrısız bir işlemdir.
Çocuklarda nörolojik muayene nasıl yapılır?
Çocuk nörolojisi muayenesi, çocuğun yaşına uygun olarak oyun formunda gerçekleştirilir. Kas gücü, refleksler, denge, koordinasyon ve gelişimsel basamaklar (sosyal etkileşim, konuşma, hareket) titizlikle değerlendirilir.
Her bayılma veya kasılma epilepsi midir?
Hayır. Çocuklarda "katılma nöbetleri", yüksek ateşe bağlı havaleler veya uyku sırasındaki bazı hareketler epilepsi ile karıştırılabilir. Doğru tanı için uzman bir çocuk nöroloğunun değerlendirmesi ve gerekirse EEG tetkiki şarttır.
Ateşli havale kalıcı bir hasar bırakır mı?
Çoğu ateşli havale (febril konvülsiyon) iyi seyirlidir ve beyinde kalıcı bir hasar bırakmaz. Ancak nöbet süresi ve tekrarlama sıklığına göre risk analizi yapılması için uzman görüşü alınmalıdır.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite nörolojik bir sorun mudur?
Evet, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) beynin ön bölgesindeki bazı nörotransmitterlerin çalışma prensibiyle ilgilidir. Nörolojik muayene, benzer belirtiler veren diğer durumların elenmesi açısından önemlidir.
Çocuğum 18 aylık oldu ama hala yürümüyor, normal mi?
Her çocuğun gelişim hızı farklıdır ancak 18 aya kadar yürümenin başlamaması, altta yatan bir nörolojik veya kas hastalığı açısından değerlendirilmelidir. Erken müdahale, gelişimi desteklemek için kritiktir.
